Als open jeugdwerkinitiatief werk je met geld. Je krijgt inkomsten (bijvoorbeeld van subsidies, evenementen of drankinkomsten) en je doet uitgaven (bijvoorbeeld van materiaal, huur of eten). Als vzw ben je wettelijk verplicht om een boekhouding te voeren.
Daarnaast is het belangrijk om goed zicht te hebben op al je geldstromen. Zo weet je op elk moment waar het geld vandaan komt, waar het naartoe gaat en hoeveel je kan uitgeven. Dat helpt je om doordachte keuzes te maken en houdt je werking stabiel en toekomstgericht.
In dit artikel lees je waarom boekhouden belangrijk is, wat het inhoudt en welk systeem het best bij jouw werking past.
Wat is boekhouden?
Boekhouden betekent dat je duidelijk opschrijft welk geld binnenkomt en buitengaat. Je houdt alle inkomsten en uitgaven bij, zodat je altijd weet hoe je organisatie er financieel voorstaat.
Een goed bijgehouden boekhouding helpt je om:
- te zien hoe financieel gezond je vzw is
- een financieel beleid uit te werken, zodat je weet wanneer je een investering kan doen of beter nog even wacht
- beter te plannen: van activiteiten begroten en subsidies aanvragen tot sparen voor nieuw materiaal
Waarom is een boekhouding belangrijk?
Veel mensen zeggen “omdat het moet”. En dat klopt: als vzw ben je wettelijk verplicht om
- een boekhouding te voeren
- elk jaar een jaarrekening op te maken, te laten goedkeuren door de algemene vergadering (AV) en in te dienen
- elk jaar een begroting op te maken en te laten goedkeuren door de AV
Maar boekhouding is veel meer dan een verplicht nummertje. Ze geeft je nuttige informatie over je werking. Daarom raden we ze ook aan voor feitelijke verenigingen, al zijn die niet verplicht. Het is de enige manier om duidelijk te tonen dat de inkomsten en uitgaven juist worden beheerd en dat er geen geld zomaar verdwijnt.
Twee soorten boekhouding: enkelvoudige of dubbele
Enkelvoudige boekhouding
Bij een enkelvoudige boekhouding hou je op een eenvoudige manier bij welk geld binnenkomt en buitengaat. Je werkt meestal met een kasboek of een eenvoudig overzicht. Daarin noteer je:
- hoeveel je kreeg of uitgaf
- van of aan wie
- de datum van de verrichting
- en waarvoor het was
Dit is geschikt voor kleine vzw’s met beperkte geldstromen. De meeste open jeugdwerkingen vallen in deze categorie. Vanuit Formaat raden wij aan om, waar dit wettelijk kan, te kiezen voor een enkelvoudige boekhouding.
Tip: In Assist, de gratis tool voor leden van Formaat, kan je makkelijk een enkelvoudige boekhouding bijhouden.
Wil je meer weten over dit soort boekhouding? Vind nog meer informatie over enkelvoudige boekhouding voor je vzw.
Dubbele boekhouding
Hier ga je een stap verder. Je noteert elke verrichting twee keer: waar het geld vandaan komt of naartoe gaat én wat er verandert binnen je werking (zoals kosten, opbrengsten, bezittingen en schulden).
Dat geeft een vollediger beeld. Je ziet niet alleen inkomsten en uitgaven, maar ook hoe je organisatie financieel evolueert, hoeveel ze waard is en per activiteit of je winst of verlies maakt.
Wil je meer weten over dit soort boekhouding? Lees alle stappen en aandachtspunten voor de dubbele boekhouding van je vzw.
Een voorbeeld uit het jeugdhuis
Een jeugdhuis koopt voor 300 euro aan drank en verkoopt die op een fuif voor 450 euro.
Bij enkelvoudige boekhouding noteer je:
- Drank kopen: 300 euro uitgaven
- Drank verkopen: 450 euro inkomsten
| Inkomsten | Uitgaven |
| Verkoop drank: €450 | Aankoop drank: €300 |
Bij dubbele boekhouding noteer je:
- Drank kopen: 300 euro (kosten voor drank én minder geld op de rekening)
- Drank verkopen: 450 euro (opbrengst uit drank én meer geld op de rekening of in kas)
| Transactie | Debet | Credit |
| Drank kopen | Aankoop drank: €300 | Bankrekening: €300 |
| Drank verkopen | Bankrekening: €450 | Verkoop drank: €450 |
Wanneer moet je dubbele boekhouding voeren?
Een vzw moet pas een dubbele boekhouding voeren als ze twee boekjaren na elkaar meer dan één van deze drempels overschrijdt:
- Gemiddeld meer dan 5 voltijdse werknemers (VTE)
- Meer dan 391.000 euro gewone inkomsten
- Meer dan 1.562.000 euro aan bezittingen
- Meer dan 1.562.000 euro aan schulden
Micro- of kleine vzw’s die onder deze drempels blijven, mogen een enkelvoudige boekhouding voeren en een vereenvoudigd model van de jaarrekening gebruiken. Wil je toch weten of dit voor jouw werking geldt? Check de drempels voor dubbele boekhouding.
Wat met btw?
Jeugdwerk, en dus ook jeugdhuizen, is vrijgesteld van btw (Artikel 44§2,2° van het btw-wetboek). Jeugdhuizen met een drankomzet boven 80.000 euro worden wel gemengd btw-plichtig.
Btw-plichtig zijn betekent niet automatisch dat je een dubbele boekhouding moet voeren. De wettelijke drempels hierboven blijven bepalend. Meer weten? Lees ons artikel over btw-plicht voor open jeugdwerkingen.
Hulp nodig bij je boekhouding?
Wil je meer financieel inzicht?
Wil je meer inzicht in de financiële gezondheid van je werking? En beter opvolgen waar je middelen vandaan komen en hoe je ze besteedt? In ons artikel Financieel Fit ontdek je hoe je meer overzicht creëert, risico’s beperkt en je werking financieel fitter maakt.
Wil je overstappen naar enkelvoudige boekhouding?
Werk je nu met dubbele boekhouding, terwijl dat niet verplicht is? Dan raden wij aan om over te stappen naar enkelvoudige boekhouding. Die is laagdrempeliger en vraagt minder administratie. Gebruik ons stappenplan om over te stappen naar enkelvoudige boekhouding.
Meer weten?
Wil je zeker zijn welk systeem het best bij jouw werking past? Of heb je hulp nodig bij het opstarten of omzetten van je boekhouding? Contacteer ons of bekijk ons aanbod.
📸 Kunstvanger - Lennert Berx