"Sociale contacten zijn de drijfveer van ons positief welbevinden"

Alexandra Smarandescu was de afgelopen drie jaar voorzitter van de Vlaamse Jeugdraad en combineerde dit met haar studie rechten aan de VUB. Ze leerde het jeugdwerk en een enorme groep diverse kinderen en jongeren van heel dicht kennen de voorbije jaren.  Deze column verscheen in Formaat Magazine december 2020.

"We’re all in this together. Samen leven we al meer dan acht maanden noodgedwongen fysiek ver van elkaar. En dat voelen we ook in onze verbinding met elkaar. Hoe snel de ratrace plots stopte in de eerste lockdown, hoe meer we nu terecht komen in een wedstrijdje ‘om ter zwaarst’, waar tegen elkaar wordt opgeboden wie het het zwaarst te verduren heeft tijdens deze crisis. Waarom zouden we als jongeren zagen, terwijl zorgverleners dagelijks hun leven riskeren of zaakvoerders op de fles gaan?

Sommige jongeren hebben het drukker dan ooit tevoren en voelen de stress tot boven hun hoofd stijgen. Andere jongeren hebben het lastig om elke dag opnieuw een doel te vinden om naartoe te werken. Voor veel jongeren valt alles weg: onze vrienden en familie zien, ons engagement bij een organisatie of vereniging, onze wekelijkse sportroutines, onze job en daarmee vaak ook ons inkomen, onze lessen, therapie of begeleiding, etc.

Moeten we dan verwonderd zijn dat onze individuele en collectieve mentale gezondheid eronder lijdt? Wanneer we weten dat sociale contacten de drijfveer zijn van ons positief welbevinden, onze zelfwaarde en eigenlijk ons doel in het leven? De motivatie zakt weg, de hulplijnen krijgen meer oproepen dan ooit, we horen voortdurend ‘Generatie Lockdown is geboren’. En dan horen we nog een heel groot aantal jongeren waarschijnlijk gewoon niet: het dark number onderschatten we jammer genoeg zeker nog. 

En toch doet diezelfde ‘Generatie Lockdown’ ongelooflijk hard zijn best. We tonen (ook in onderzoek en cijfers) aan dat niet uitsluitend wij als jongeren het virus verspreiden of het clubje roekeloze risiconemers zijn die het voor iedereen verpest. Neen, we nemen het voortouw, organiseren online events, houden nog steeds open jeugdwerk, doen coachings, we reiken de hand naar iedereen de we kunnen vinden, we zoeken en zorgen voor elkaar. We pleiten samen mee voor verandering en verbetering en een beleid dat naar ons luistert en onze noden, en die van de hele samenleving, erkent.

Met de Vlaamse Jeugdraad benadrukken we voortdurend het belang van hoop en perspectief bij onze beleidsmakers, we onderstrepen de nood aan de juiste ondersteuning voor kwetsbare groepen, aan communicatie waarin we onszelf kunnen herkennen. We zoeken met jongeren zelf naar oplossingen; binnen deze coronaperiode, maar ook voor erna want het effect zal nog decennia nazinderen. We hebben de afgelopen maanden de stem van kinderen en jongeren versterkt en zaten zelfs mee aan tafel bij het relancecomité van de Vlaamse Regering.

En mét impact: we zorgden mee voor meer fiets-, jeugd-, en sportinfrastructuur en extra scholenbouw. We brachten de aandacht naar kwalitatief digitaal afstandsonderwijs en de versterking van mediawijsheid, met extra aandacht voor de meest kwetsbare kinderen en jongeren. We dachten na over grote en nodige evoluties in de zorg zoals een versterking van de toepassing van het elektronisch patiëntendossier en nog een pak andere beleidskeuzes.

Wij, jongeren, blijven er ook nu, in deze tweede (of is het al de derde golf?), keihard voor gaan om de publieke ruimte voor alle kinderen en jongeren veilig open te houden, om jeugdwerk mogelijk te houden voor wie het echt nodig heeft. Met ons oog op nu, maar ook later. Want we hebben elkaar gewoon nodig, en samen zorgen we voor impact. En toch lijkt het zo dat de perceptie meer dan ooit tegen ons is gekant. Dat het vergrootglas wordt bovengehaald en onze problemen worden geminimaliseerd tegenover een economie of zorgsector die onder druk staat.

We vragen aan onze regering, maar ook aan elke lokale jeugdambtenaar, burgemeester, mediamaker, schooldirecteur: geef jongeren vertrouwen, zoek niet langer een zondebok, maar erken alle inspanningen oprecht en zet die in de kijker. Erkenning geven kost niets maar maakt zo’n enorm verschil.

En aan jongeren en jeugdwerkers vragen we dit: leg de verwachtingen voor jezelf niet te hoog, zorg voor jezelf en de mensen rond je, zoek verbinding, online, offline op fysieke afstand en maak die sociale afstand opnieuw kleiner. Het is al zo moeilijk om jezelf kwetsbaar op te stellen, dat moeten we bij elkaar vooral aanmoedigen, en niet van tafel vegen door te denken aan mensen voor wie alles nog moeilijker kan zijn. Verdriet en moeilijkheden kan je niet vergelijken. Wees er voor elkaar, erken elkaars inspanningen. Want dat alleen al is zoveel waard, crisis of geen crisis."