Interview: Hannes D'Hulster (Nerdlab)

Na een gesprek met Hannes D’Hulster (34), vertrek je vol ideeën naar huis. Hij is de bezieler van Nerdlab, een allesbehalve typisch jeugdhuis in Gent dat beschreven kan worden als een open community voor makers. Een artistieke werk -en leerplek waar jongeren welkom zijn om te experimenteren met en leren over technologie. Wat Nerdlab doet is zelfs voor Hannes moeilijk te omschrijven, maar dat het boeiend en inspirerend is, dat staat buiten kijf.Wij gingen op de koffie bij Hannes en, jawel, gingen naar huis met duizend en één nieuwe ideeën.

“Ik studeerde op de Media- en Designacademie in Genk waar ik voor het medium internet koos. Dat was nog voor de tijd van social media en iPhones. Mensen vroegen me: “Zou je dat wel doen?”. Nu blijkt het de beste keuze die ik kon maken. Wat me vooral dreef was de passie om dingen te maken en zelf aan de slag te gaan met technologie.”

Hannes groeide op in een experimentele omgeving. Zijn ouders startten ooit een Freinetschool in Brugge. “Dat heeft invloed gehad op mijn manier van denken. Toen ik later stage deed in een bedrijfssetting, kon ik niet goed om met de traditionele hiërarchie die er heerste. Ik kreeg geen mogelijkheid om kritisch te denken en zelf verantwoordelijkheid op te nemen.” Zo ging hij op zoek naar een plek waar hij wel kon gedijen en kwam terecht bij zZmogh (inmiddels Das Kunst, red.), een kunstenorganisatie voor jongeren en kinderen.

“Daar werd ik aangenomen om een educatief spel te ontwikkelen. Zo rolde ik in de kunsteducatie en werd ik mediadocent. Ik gaf les over fotografie, video, stop-motion enzoverder. Ik leerde er met een groep omgaan en ben er ook communicatiemedewerker geweest.” Daarnaast leerde hij er steeds meer productgericht te denken: “Hoe maak je iets? Hoe zitten de mechanismen achter technologie in elkaar?” Maar vooral ook: “Hoe kunnen we dit beter maken?”

KOFFIEMACHINE AAN HET INTERNET

Zo begon Hannes op een kleine zolder met een aantal vrienden te experimenteren met elektronica, motors, games, beamers … Ze organiseerden film en game-avonden, hielpen mee met de organisatie van een festival, allemaal voor het plezier. Er ontstond een hechte groep die een passie voor techniek deelde. “We noemden onszelf de nerds en zo is Nerdlab uiteindelijk geboren.”

“Nerdlab is een gevoel, een mindset. Dat zeggen we altijd. We willen jonge mensen aansporen om te prutsen met technologie en de mechanismen erachter te onderzoeken. In de plaats van een allesoverheersende angst voor technologie is er bij ons een wil om ermee aan de slag te gaan, te kijken hoe iets ineen zit en het zelfs te veranderen, te hacken.” Denk bijvoorbeeld aan een koffiemachine die ze verbinden met het internet om vervolgens aan te sturen met een app.

data/upload/assets/20190320_Interviewnerdlab_680x2.jpg

Ze leren doelgericht. Als ze iets nodig hebben kijken ze hoe ze daar geraken. De drijfveer hierachter is dat technologie zo vergankelijk is dat je niets bent met kennis maar wel met de attitude. “Gaandeweg leren we wel, door mechanismen te hacken, hoe technologie in elkaar zit. Dat is absoluut een kritiek op het onderwijssysteem. Zo vochten mijn ouders altijd tegen de traditionele onderwijsbeweging. In de STEM-beweging (Science, Technology, Engineering en Mathematics) wordt de focus gelegd op technologie en wetenschap maar te weinig op creativiteit en sociale interactie.”

Inmiddels is Hannes niet de enige Nerdlab-bezieler. Twee jaar geleden kwam hij Marlies De Cock tegen op ‘Bring Your Own Beamer’, één van de events die ze organiseren. “We kenden elkaar al van vroeger op de scouts en het klikte meteen. Het was voor mij heel belangrijk om iemand te vinden die met dezelfde energie en passie voor het project wou gaan, want alleen iets opstarten is moeilijk. Ga dus op zoek naar gelijkgestemden, mensen die je vertrouwt, complementair zijn en waar je eens ruzie mee kan maken.”

Nerdlab had toen al een aantal projecten gedaan met de organisatie JINT. Zo was er EKKO, een Ghostbusters-achtige rugzak waarin een GPS-systeem zat. De rugzak werd alleen op reis gestuurd en voortdurend meegenomen door lifters en andere reizigers. Via social media kon je de rugzak doorheen heel Europa volgen. Het was echter pas toen Marlies en Hannes samen op experimenteel jeugdwerk begonnen in te zetten dat de bal echt aan het rollen ging. Inmiddels is Marlies de huidige coördinator van het Nerdlab-team.

De mosterd voor Nerdlab haalde Hans uit veel hoeken. Eén van de inspiraties was SETUP, een medialab in Utrecht. “Vooral de activiteiten die ze deden, zoals knuffelen met drones, inspireerden me. Het illustreert hoe ze omgaan met technologie, er komt altijd een soort humor bij kijken. In Nederland staan ze sowieso wat verder. Als het gaat over methodieken en met bepaalde groepen werken, waren Koning Kevin (creatieve jongerenvakanties) en CREFI (creatief jeugdwerk) ook belangrijke inspiratiebronnen.”

Hannes vindt het moeilijk om te benoemen wat de plaats van Nerdlab is in het landschap van jeugdhuizen. “Voor mij is een jeugdhuis een plek die open staat voor iedereen, waar jonge mensen graag komen voor gelijk wat. Sommigen komen er omdat ze iets willen leren, anderen voor sociale cohesie en nog anderen, in ons geval, om iets te maken.

Het grote verschil tussen ons en vele andere jeugdhuizen is dat wij minder gelinkt zijn aan de gemeente. De aard van Nerdlab is heel ondernemend. Oorspronkelijk wilden we volledig zelfbedruipend zijn. Om ons project sneller te kunnen ontwikkelen is het idee gegroeid om subsidies binnen te halen. Inmiddels is het doel om uiteindelijk naar 20% gesubsidieerd en 80% eigen inbreng te evolueren, nu is het omgekeerd. Aan de andere kant geloven we ook wel in onze sociale inbreng en impact, en vinden we het normaal dat de overheid dat ondersteunt. Het is een constante zoektocht naar een business model met genoeg respect voor de educatieve werking. Die levert an sich niets op.”

Inmiddels is duidelijk dat Nerdlab veel expertise heeft opgebouwd rond makerspaces. “We zijn zowat de autoriteit geworden in het opzetten van zulke werkingen. Die kennis verspreiden blijft een belangrijke drijfveer. Als er dus jeugdhuizen zijn die hulp nodig hebben om zoiets op te bouwen, kunnen we zeker helpen.”

EEN GROEIENDE ZELFORGANISERENDE COMMUNITY

Aan dromen en uitdagingen geen gebrek voor de nerds. “We willen vooruitgang teweeg brengen door middel van technologie en uiteindelijk ook de mensen hun manier van denken veranderen.” Concreter dromen ze er van financiële onafhankelijkheid en een groeiende zelforganiserende community.

“Als de community groeit, krijgen we een diverser lab met een grotere groep vrijwilligers. Met zo’n bredere basis gebeurt het spontaan dat de mensen die heel geëngageerd zijn, zichzelf beginnen managen. Als je een critical mass – met andere woorden: een kritische onderbouw in de organisatie hebt, dan zal de organisatie vanzelf beginnen groeien. In het begin was het moeilijk om mensen te vinden die ons begrepen en wilden meedoen. De projecten waren soms te zwaar en te groot. Dat loopt steeds vlotter, we hebben veel deelnemers op onze activiteiten. De uitdaging is nu om ze geëngageerd te houden.”

data/upload/assets/20190320_Interviewnerdlab_680x3.jpg

“Door mensen die artistiek bezig zijn te ondersteunen willen we een soort virus aanwakkeren dat zichzelf verspreidt. Het moeten een soort self-regulating communities worden. Idealiter willen we een situatie creëren waarin er een team is dat de communicatie en ondersteuning doet en anderen aanspoort om zelf dingen te ontdekken en te organiseren. We geven de vrijwilligers een budget en de mogelijkheid om op hun bek te gaan.”

De missie van Nerdlab is dat er een levend en duurzaam makerslab komt in elke Vlaamse gemeente. “Het zou fijn zijn om de manier waarop wij aan techniekeducatie doen, nog meer te kunnen verspreiden. Het zou ook leuk zijn om uitgenodigd te worden in De Afspraak zodat onze manier van denken en werken bijvoorbeeld kan doorsijpelen het onderwijs en dat de manier van denken van alle mensen begint te veranderen.”

EEN EIGEN IDENTITEIT

Een van de hoogtepunten voor Hannes was het Mutation Festival in Gent dat afgelopen winter plaatsvond. Een festival over klassieke en nieuwe technologie, gevestigde kunstdisciplines in de mix met digital arts, informele en experimentele educatie en alles wat daartussen ligt.

“Het was ons grootste toonmoment tot nu toe. Ook inhoudelijk was het heel vernieuwend en ambitieus. Het was het eerste Belgische event in zijn soort, anders dan elke andere conferentie. We toonden voor het eerst echt een eigen identiteit. Alles draaide er om het leren en om het uitgedaagd te worden. We hebben er een statement gemaakt.”

De Spaanse Moon Ribas – 's werelds eerste vrouwelijke cyborg artiest die een chip heeft laten installeren in haar lichaam waardoor ze de trillingen van aardbevingen echt kan voelen – was een inspiratie voor velen. “Misschien moeten we geen oplossing zoeken voor het energieprobleem en dus meer energie produceren, en moeten we daarentegen onszelf beginnen aanpassen zodat we zelf licht geven”, eindigde ze haar talk. “Dat citaat vat perfect samen waar wij van Nerdlab voor staan”, besluit Hannes.


Wat is een makerspace?

Een makerspace is een ruimte waar creatieve makers – professioneel en hobbyist – elkaar ontmoeten, en waar ze naast de ruimte ook machines delen en ideeën uitwisselen. De ontwikkeling van makerspaces was in de jaren negentig van de vorige eeuw het eerst te zien in gemeenschappen van hackers, maar als broedplaats voor innovatie zijn ze nu ook steeds vaker te vinden op andere plaatsen. In deze collaboratieve werkruimtes wordt er gemaakt, verkend en gedeeld. Dat kan met hightech zoals 3D-printers, lasersnijders, cnc-machines, beamers, maar ook met karton, naaimachines of hout. Het zijn de manier van denken van de maker – om iets uit het niets te maken en je eigen interesses te onderzoeken – die de kern vormen van een makerspace. (Bronnen: Roadmap Next Economy, makerspace.com)

Zelf een makerslab beginnen? Hannes geeft alvast enkele tips.

  • Begin klein!
  • Zorg dat je een plek hebt die enkel voor lab gebruikt wordt.
  • Houd het goedkoop. Begin niet meteen met de aankoop van lasercutters en 3D-printers.
  • Zoek een partner. Iemand die je vertrouwt en complementair is
  • Vertrek vanuit de motivatie van je deelnemers en niet vanuit wat je zelf leuk vindt.
  • Houd het leuk. Het plezier is het belangrijkste.

Jeugdhuizen doe je nu

Nerdlab is één van de vele jeugdhuizen in Stad Gent. De Oost-Vlaamse hoofdstad startte afgelopen jaar de campagne ‘Jeugdhuizen doe je nu’. Uit onderzoek van de Stad Gent bij 500 scholieren bleek dat er nog heel wat jongeren de weg niet vinden naar een jeugdhuis. Nochtans hebben de Gentse jeugdhuizen heel wat te bieden. Een overzicht van de Gentse jeugdhuizen vind je hier: stad.gent/jeugdhuizen

Meer weten? Surf dan naar nerdlab.be en like de facebookpagina.

Tekst: Ilja Bracke
Foto's: Jeffrey Roekens