Hot topic magazine december: Samenwerken

Samenwerken. Iedereen spreekt erover, bijna iedereen doet het. Maar niet iedereen denkt na over het waarom, het wat en het hoe van samenwerken. Toch levert het op om dat wel te doen. Alleen zo kan elke mogelijke partner ‘eruit halen wat erin zit’. De tijden waar iedereen op zijn of haar eilandje werkt, zijn definitief voorbij. Zeker in het jeugdhuis. Alleen door samen te werken kunnen jeugdhuizen de verbindende plekken worden waar we van dromen en kunnen zij écht naar buiten komen.

Jeugdhuizen zijn dé plek voor verschillende vormen van samenwerking: kort, lang, intensief en minder intensief. Denk aan jongeren die in het jeugdhuis iets organiseren, jeugdhuizen die samenwerken met de jeugddienst, jeugdhuizen die samen projecten opzetten. Lokale organisaties die op regelmatige basis in het jeugdhuis iets doen, jeugdhuizen die langdurige samenwerkingen opzetten met kunsteducatieve organisaties. Denk aan de jeugdhuizen die samen Haven hebben opgestart, Netwerk Podium, RADAR The Great Escape…

Waarom samenwerken?

Laten we daarover duidelijk zijn: samenwerken doe je omdat het voor iedereen wat oplevert, niet omdat het moet. Niet omdat het altijd al zo geweest is.

Formaat juicht toe dat de overheid ‘samenwerkingen met anderen’ mee opneemt in de subsidiecriteria. Dat zien we onder andere in de subsidielijn rond bovenlokale projecten. Maar ook lokale overheden zetten meer in op samenwerking. Dat is geen verrassing: op die manier worden organisaties en de mensen die er in actief zijn gestimuleerd om over het muurtje te kijken en samen met anderen dingen te doen.

Samenwerken is belangrijk. ‘Samen’ is namelijk een van de vier ankerpunten van jeugdhuiswerk, naast ontmoeting, naast educatie, naast activering. Samenwerking in het jeugdhuis is evident, maar het kan natuurlijk ook met partners van buiten het jeugdhuis.

data/upload/assets/20181212_Magazinedecember_hottopic_6802.jpg

Samenwerken past ook binnen de vernieuwde visie van Formaat[1]: het jeugdhuiswerk van de toekomst is verbindend en uitbrekend. Het bouwt bruggen met de buurt en met anderen, het brengt verschillende groepen samen, het speelt een rol in de publieke ruimte. Dat betekent dat het jeugdhuiswerk almaar breder gaat werken: voor meer mensen, meer jongeren, en rond meer thema’s.

En ook als we het hebben over herverdelend jeugdhuiswerk, past samenwerking in ons vernieuwde plaatje. Samenwerking gaat ook over delen.

Samenwerking maakt jeugdhuiswerk bereikbaar voor meer mensen

Er wordt weleens gesproken over ‘moeilijk bereikbare doelgroepen’. Misschien is het goed om dat idee even op zijn kop te zetten. Bestaat er wel zoiets als moeilijk bereikbare doelgroepen? Misschien zijn het net jeugdhuizen zelf die meer bereikbaar moeten worden.

Een samenwerking is een manier om dat te bereiken. Door samen te werken met anderen, met andere organisaties, met andere mensen, zet je je deur open. Je doet dingen die je vroeger niet deed, leert mensen kennen die je nog niet kende. Samenwerking zorgt er in elk geval voor dat je bij elkaar over de vloer komt.

Samenwerking is delen wat je zelf niet hebt

We kunnen niet alles hebben, we kunnen niet alles doen, we kunnen niet alles weten. Maar via samenwerking krijgen we toegang tot dingen die we zelf niet hebben. Dat kan een locatie zijn, het kan kennis zijn. Misschien heb je tijdelijk een groter gebouw nodig of wil je meer weten over een thema zoals ondernemerschap. Of wil je een workshop zeefdrukken organiseren maar heb je geen zeefdruk en geen workshopbegeleider. Door samenwerkingen op te zetten kunnen dat soort dingen plots wel.

Samenwerken is op die manier ook vaak innoveren: het bij elkaar brengen van kennis, middelen, het zoeken naar hoe dingen anders en beter kunnen. Dat leidt tot nieuwe inzichten, nieuwe vormen van jeugdwerk, nieuwe dingen die in het jeugdhuis en daarbuiten gebeuren.

Zo is samenwerking ook ‘leren’. Leren over elkaar en over elkaars werk. Het gaat over het leren kennen van andere mensen en hoe anderen de dingen (anders) doen. En het gaat ook over het leren kennen van, het leren werken met doelgroepen waarmee je anders niet in contact zou komen.

Wie samenwerkt, komt er sterker uit: er wordt vernieuwd, er wordt geleerd, het jeugdhuis wordt meer bereikbaar, er wordt gedeeld… Het zijn dingen die je alleen niet of moeilijk kan bereiken.

Wat kan samenwerking zijn?

Een samenwerking kan veel vormen aannemen. Formaat bekijkt het concept graag door twee brillen: dat van het proces en dat van het product.

Samenwerking als proces

Bij een samenwerking kan de focus liggen op ‘samen dingen doen’. Zonder dat daar noodzakelijk een afgetekend resultaat moet uitkomen. Zeker als we kijken naar het werken in buurten, samenwerken met scholen, het bereiken van nieuwe groepen jongeren… dan is het feit dat er samenwerking is op zich veel belangrijker dan het eindresultaat.

Samenwerking naar product

Samen werken naar een eindresultaat is natuurlijk een meer evidente vorm van samenwerking. De focus ligt daarbij op het eindproduct: het samen organiseren van een activiteit, een workshopreeks, een evenement, een optreden, een tornooi… zijn voorbeelden. De weg naar het eindresultaat is hier minder belangrijk. Toch mag dit ook niet uit het oog verloren worden.

Hoe kunnen we samenwerken?

Formaat bekijkt het op deze manier: samenwerken is een dialoog tussen mensen, die vanuit een gelijkwaardige relatie samen dingen doen. Ze vertegenwoordigen daarbij anderen, ze vertegenwoordigen daarbij organisaties, en gaan op zoek naar gedeelde belangen.

Dialogisch samenwerken vanuit gelijkwaardigheid

Een samenwerking vertrekt vanuit dialoog: het is een gesprek tussen mensen. Belangrijk is dat die dialoog er is – iedereen rond de tafel heeft iets te zeggen. Het is twee-of-meer-richtingsverkeer. Enkel zo kunnen we tot gemeenschappelijke doelen komen, enkel zo kunnen we overeenkomen over de weg die we moeten bewandelen om dat einddoel te bereiken.

data/upload/assets/20181212_Magazinedecember_hottopic_680.jpg

Samenwerking vertrekt dus vanuit het idee dat iedereen gelijkwaardig is. Gelijkwaardig, niet gelijk: niet iedereen beschikt over dezelfde mogelijkheden en middelen. En toch is iedereen rond de tafel even belangrijk. Een sportclub die wil samenwerken met een jeugdhuis heeft dan misschien wel veel middelen en materiaal, het jeugdhuis heeft de jongeren die de sportclub wil bereiken. En zo kan niemand echt zonder elkaar.

Samenwerking vertrekt vanuit mensen

Samenwerking vertrekt vanuit mensen die in organisaties werken. Wie op welke stoel zit is daarbij ontzettend belangrijk. Samenwerking kan daardoor bloeien of kan daarop net vastlopen. Samenwerken met andere organisaties is vaak ook zoeken naar de juiste ingang, zoeken naar de juiste persoon op de juiste plaats.

Samenwerking vertrekt vanuit gedeelde belangen

Wat we samen doen, doen we beter. Dat is zo’n beetje het hele idee. Dat betekent dat mensen en organisaties die samenwerken, doelen nastreven die ze niet alleen kunnen bereiken en die voor alle partijen interessant zijn. Samenwerkingen die vertrekken vanuit de belangen van één partner, kunnen we niet echt samenwerking noemen.

Goed samenwerken levert dus op. Het zorgt er vooral voor dat het jeugdhuis meer toegankelijk wordt want het zet de deuren van het jeugdhuis open. Maar vooral leidt samenwerking tot leermomenten en vernieuwing. Waar wacht je nog op?

[1] Meer lezen? Bestel onze publicaties ‘Later als ik jong ben’ en/of ‘Jongeren, jeugdhuiswerk en de publieke ruimte’ via formaat.be/publicaties

Tekst: Ken Van Roose
Illustratie: Tine Neven