Hot Topic: kiezen is verliezen (WAT WAT)

Wie zoekt naar ‘dagcrème’ op bol.com krijgt 2228 resultaten voorgeschoteld. Er bestaan 1503 opleidingen in het hoger onderwijs volgens onderwijskiezer.be. Of wat dacht je van negentien verschillende soorten condooms, van Durex alleen al. Die keuze overload maakt het beslissen er niet makkelijker op.

De Amerikaans psycholoog Barry Schwartz spreekt van de paradox van de keuze: we denken dat we meer vrijheid hebben omdat we meer keuzes hebben. Maar in realiteit werkt meer keuze volgens hem net verlammend. De Amerikaanse onderzoekster Sheena Iyengar testte het uit. Ze stelde twee keer een proefstandje op in een supermarkt met confituur. De ene keer stonden er zes potten confituur, de tweede keer 24. Het tweede standje was populairder: meer mensen stopten om te proeven. Maar wat bleek? In het eerste standje werd zes keer zo veel confituur verkocht dan aan het tweede standje.

Niet alleen zorgt meer keuze er soms voor dat je geen keuze meer maakt. Vaak blijkt ook dat meer keuze niet leidt tot een beter gevoel. Hoe meer keuze je hebt, hoe minder tevreden je bent met het resultaat, zegt Schwartz. Dat komt omdat je ook de aantrekkelijke dingen ziet in de zaken die je niet hebt gekozen. Daarnaast ga je meer verwachten van meer keuze. Als er zoveel studierichtingen zijn, moet er wel één tussen zitten die perfect is voor jou. Koos je iets dat niet perfect aanvoelt, maar wel goed, blijf je je misschien afvragen of de andere richting niet beter was geweest. Meer opties = meer spijt.

data/upload/assets/Hot_Topic_680x.jpg

En dan is er nog dat verantwoordelijkheidsgevoel. Als je maar kan kiezen tussen zes potten confituur, is het niet zo erg als je fout kiest. Er was toch niet zoveel keuze. Maar wanneer je 24 opties hebt, en de confituur smaakt toch niet zo goed op je brood, dan voelt het al snel als je eigen schuld.

Keuzestress bestaat dus. Gelukkig zijn er ook hulpmiddelen. Op WAT WAT schreef Pimento vijf handvaten neer om mee te geven aan twijfelaars.

1. Spreek over je twijfels

Keuzes maken is niet makkelijk. Zeker als het gaat over grote toekomstkeuzes. Blijf niet alleen met je twijfels zitten. Neem een vriend, vriendin of een volwassene in vertrouwen. Maar wees voorzichtig met advies. Voor je het weet heb je tien verschillende meningen van mensen over wat jij zou moeten kiezen. Chaos! Vraag dus om een luisterend oor, niet om een concreet advies.

2. Laat het rusten, maar zet ook een deadline

Zoek afleiding of slaap er een nacht over. Vaak kom je tot een betere beslissing als je het probleem een tijd laat rusten. Ben je een uitsteller? Zet dan wel een deadline om een keuze te maken. Laat je deadline weten aan anderen, zodat zij je ook kunnen ‘verplichten’ om te beslissen. Hard, maar het werkt.

3. Wat zou jij aanraden aan je beste vriend?

Vaak laten we ons bij keuzes verleiden tot voordelen op de korte termijn. Terwijl we weten dat een andere keuze ons op lange termijn gelukkiger maakt. Een voorbeeld uit het boek Decisive van Chip en Dan Heath. Beeld je in dat je kan kiezen tussen twee jobs. Job A ligt in de lijn van jouw carrière en je verdient er veel geld mee. In Job B mag je bezig zijn met iets dat je altijd geïnteresseerd heeft. Je verdient minder, maar je werk geeft meer voldoening. In een experiment werd aan studenten gevraagd welke job ze zouden kiezen. 66% koos voor job B. Op de vraag: “Welke job zou je aanraden aan je beste vriend?” antwoordde 83% job B.

4. Wees tevreden met ‘goed genoeg’

Probeer niet altijd de perfectie na te streven. Dat maakt het keuzeproces minder zwaar. En dan ga je jezelf ook niet verwijten dat je iets anders had moet kiezen. Wees tevreden met ‘goed genoeg’.

5. De ‘foute’ keuze bestaat niet

Je maakt elke dag keuzes. Later besef je soms dat sommige keuzes niet zo verstandig waren. Maar dat wil niet zeggen dat je foute keuzes maakt. Je maakt een keuze die voor jou op dat moment goed lijkt. Dat is meestal niet erg. Door te kiezen leer je meer over jezelf en wat je wel en niet wilt.

Say WAT WAT?

Als je jong bent zit je met 1001 vragen, 1001 dilemma’s. Of het nu gaat over liefde, seks, politiek of studies. Jongeren staan voor keuzes die écht niet makkelijk te maken zijn. WAT WAT is er om zonder oordeel naar jongeren te luisteren, klaar en duidelijk alle opties uit te leggen en praktische tips te geven.

WAT WAT is een platform van meer dan 70 organisaties (denk aan Awel, Sensoa, VDAB, Publiq, Child Focus of, jawel, Formaat) dat jongeren informeert en toeleidt naar advies of hulp. Door de krachten te bundelen onder 1 merknaam gaat WAT WAT de versnippering aan initiatieven, websites en campagnes gericht op jongeren tegen. De Ambrassade coördineert WAT WAT in opdracht van de Vlaamse Overheid.

data/upload/assets/Hot_Topic_WATWAT_680x.jpg

Meer weten? Surf naar www.watwat.be en vind WAT WAT op Facebook en Instagram.

TEKST: Marian Michielsen
FOTO: WAT WAT / Farn Saetia
ILLUSTRATIE: Lore Gyzels

Bronnen: www.vdab/be/magazine/nov06/keuzestress.shtml; youtu.be/eY3ivHv7J7s; youtu.be/VO6XEQIsCoM;

youtu.be/1pq5jnM1C-A