HOT TOPIC: De verscheidenheid van het jeugdwerk (Formaat Magazine december 2019)

Jeugdwerk en jeugdhuiswerk kunnen veel verschillende vormen aannemen. Er is geen ‘one size fits all’ formule. Elke plek voor jongeren vertrekt tenslotte van de noden die in de omgeving liggen. Op die manier ontstaan op verschillende plekken verschillende soorten werkingen.

Jeugdhuizen zijn in 2019 zeer divers in wat ze doen en hoe ze dat doen. Ze bevin­den zich op de snijlijn tussen vrije tijd en welzijn, maar ook onderwijs, sport, cul­tuur, werk … en spelen dus een rol in ver­schillende levensdomeinen van jongeren. Jeugdhuiswerk bedient daarnaast veel verschillende doelgroepen, die op hun beurt eigen noden en wensen hebben. Waar in de ene buurt, gemeente of stad veel nood is aan plaatsen voor feest en fuif, is er op andere plaatsen meer nood aan ontmoetingsplaatsen, activiteiten die focussen op sport, huiswerkondersteu­ning of arbeidsbemiddeling.

Een brede, diverse groep jongeren vraagt ook een breed aanbod. Er is nood aan heel wat verschillende organisaties die werken rond verschillende thema’s, met verschil­lende methodieken, voor verschillende doelgroepen, in verschillende wijken, op verschillende manieren. In dit artikel kijken we over het muurtje bij vijf jeugdorganisaties – niet per se jeugdhuizen – die telkens vanuit verschillende noden en wensen van jongeren zijn ontstaan. Ze verschillen niet alleen wat betreft doelgroep maar ook op vlak van manier van werken.

Zo biedt het Gentse Girls Go BOOM een platform voor meisjes en vrouwen die aan de slag willen met muziek, terwijl Kolamela vooral een bijdrage wil leveren aan de positieve identiteitsontwikkeling van Vilvoordenaren met een sub-Saharaans Afrikaanse afkomst. De jongeren van jeugdhuis Plug-in uit Leopoldsburg staan bekend om de events die ze organiseren en het jeugdhuis krijgt zowat alle leeftijden over de vloer terwijl het Brusselse Bekile zich vooral richt op kampen in schoolvakanties met tieners van 8 tot 14 jaar. Ze hebben geen vaste locatie waar de activiteiten doorgaan, net zoals het Gentse Slam-T. Die organisatie biedt in de eerste plaats een veilige ruimte aan de queer gemeenschap en focust haar activiteiten op slam poetry. Kortom, er zijn honderd-en-één redenen voor jongeren om een jeugdhuis, of laat ons het breder benoemen, jeugdorganisatie tot het leven te roepen. Jeugdwerk vereist immers een open blik. We stelden de verschillende organisaties een reeks vragen.

De kern van jeugdhuiswerk
Formaat publiceerde in 2019 de studie ‘Lokale overheden en het jongerenwerk van de toekomst’ waarin de kern van het jeugdhuiswerk werd samengevat:
Jeugdhuiswerk vertrekt radicaal van­uit de noden en wensen van jongeren. Jeugdhuiswerk is groepswerk dat ont­moetingskansen creëert, jongeren sa­menbrengt en activeert rond diverse thema’s. Het is een open jeugdwerk­vorm die participatiemogelijkheden biedt aan alle jongeren en die hen op die manier informele en non-formele leerkansen biedt.
Jeugdhuiswerk vertrekt vanuit demo­cratische waarden en geeft jongeren de kans om op alle niveaus mee vorm te geven aan de organisatie en haar activiteiten. Jeugdhuiswerk legt verbindingen tussen verschillende groepen mensen en vertrekt daarvoor zoveel mogelijk vanuit de lokale con­text en de buurt waarin het jeugdhuis actief is. Jeugdhuiswerk werkt op die manier actief mee aan een rechtvaar­dige samenleving waarin gelijkwaar­digheid centraal staat.

Jeugdhuis Plug-In

Jeugdhuis Plug-in in Leopoldsburg is een deel van de overkoepelende vereniging ‘Humanistische Jongeren’ in Leopoldsburg. Toen die in 1981 werd opgericht werd clubhuis ‘De Pukkel’ geopend. In 2012 werd het jeugdhuis opgefrist en de naam veranderd naar Plug-in.

Hot_Topic_PlugIn_680x


Kan je het publiek dat jullie bereiken omschrijven?

Op woensdagmiddag komen scholieren. Dan steken we een lunch in elkaar en kunnen jongeren een hapje eten, fijn bijpraten en chillen. Op vrijdagavond trekken we meestal een ouder publiek en houden de 18+ vrijwilligers het jeugdhuis open. Er passeren ook mensen van andere verenigingen en ouderen.

Vanuit welke noden is jullie organisatie ontstaan?

Het aanbod was beperkt. Er was nood aan een jeugdhuis in Leopoldsburg. We willen jongeren fysieke ruimte bieden om samen te komen en hen stimuleren om zelf activiteiten en events te organiseren. Jongeren moeten de nodige kansen krijgen en goed gecoacht worden. De fakkel wordt telkens doorgegeven door de oude garde. Zo staan de jongeren steeds aan het roer met de nodige steun van de ouderen.

Welke activiteiten, projecten, kansen, ruimte… bieden jullie aan?

Dat gaat van thema-avonden en shows tot uitstappen en workshops. Events organiseren zit in ons DNA. Zo hebben de jongeren van het jeugdhuis onder andere Garnizoen en Insteek op poten gezet.

Met projecten zoals Wildgroei en Atelier HJ willen we ook een creatief aanbod creëren. De rode draad is jongeren kansen geven om samen te werken, zichzelf te ontwikkelen, verantwoordelijkheid op te nemen en vooral leuke dingen te doen. Regelmatig zijn er activiteiten zoals pooltoernooien, gezelsschapspelen, graffiti … Op zaterdag worden vaak concerten of andere events georganiseerd.

Waar gaan jullie activiteiten door?

Ons jeugdhuis en de kantoren van HJ en Pukkelpop – waar het jeugdhuis nauw mee verbonden is – liggen in hetzelfde gebouw. Dankzij die nabijheid is er een fijne wisselwerking en inspireren de werkingen elkaar.

Beneden zijn een oude schoenenwinkel en magazijn omgebouwd tot jeugdhuis en vergaderzaal. Het appartement erboven zijn nu kantoren. We hebben een groot terras. Het jeugdhuis verkleinen we voor gewone openingsavonden en dan is er zit- en hangplaats voor zo’n 80 bezoekers. Voor fuiven en concerten kan de capaciteit vergroot worden tot 300 bezoekers.

Op welke manier zijn jullie activiteiten afgestemd op jullie omgeving?

We hebben een nauw contact met de middelbare scholen in de gemeente. Bij onze activiteiten houden we rekening met de interesses van de jongeren uit onze buurt maar we proberen regelmatig ook nieuwe, experimentele dingen. Met Wildgroei, een artistiek project van het jeugdhuis, trokken we naar leegstaande panden in de gemeente om daar met workshops aan de slag te gaan.

Bij de komst van een opvangcentrum voor vluchtelingen in de gemeente hebben we samen met de jongeren die tijdelijk in het centrum verbleven een aantal leuke activiteiten georganiseerd. Een aantal van hen zijn nu nog altijd actief betrokken.

>>> jeugdhuisplugin.be
>>> facebook.com/jeugdhuisplugin

Kolamela

Kolamela is een sociocultureel project uit Vilvoorde, voor én door jongeren, dat sinds 2014 bestaat. Kolamela betekent in het Otetela (Congolese dialect) ‘geloof hebben in iets’. Kolamela wil een bijdrage leveren aan de positieve identiteitsontwikkeling van jongeren.

Hot_Topic_Kolamela_680x

Kan je het publiek dat jullie bereiken omschrijven?

Oorspronkelijk richtten we ons op Vilvoordenaren met verschillende afkomst, maar inmiddels besloten we om ons nu te focussen op Vilvoordenaren met Sub-Saharaans Afrikaanse afkomst.

Vanuit welke noden is jullie organisatie ontstaan?

Toen Kolamela werd opgericht, was er niet zo’n goed imago van Vilvoorde. De gemeente was overschaduwd door het vertrek van Syriëstrijders. Met Kolamela wilden we aantonen dat er potentieel is in Vilvoorde.

Welke activiteiten, projecten, kansen, ruimte… bieden jullie aan?

We organiseren debatten, lezingen, dialoogtafels … over onder andere interculturalisme. Zo willen we een stem geven aan mensen die graag hun mening over verschillende thema’s willen uiten.

Waar gaan jullie activiteiten door?

We hebben geen vaste locatie. We hebben deze zomer een studieruimte gehad in de ASIAT-site in Vilvoorde. De studieruimte was helaas een flop, omdat er weinig mensen waren komen opdagen. We bespreken meestal alles via onze WhatsApp-groep, ernaast zorgen we ervoor dat we maandelijks samenkomen voor de bestuursvergadering.

Op welke manier zijn jullie activiteiten afgestemd op jullie omgeving?

We proberen te bekijken welke activiteiten bespreekbaar en aantrekkelijk kunnen zijn voor ons publiek. Aan de andere kant trachten we ook zo creatief mogelijk om te springen met ons aanbod.

Slam-T

Het Gentse Slam-T biedt sinds 2018 een platform voor (slam) poetry en open mics. Organisators Tilke en Kika – inmiddels vergezeld door Jara – wilden hiermee een LGBTQIA+ friendly ruimte creëren.

Hot_Topic_SlamT_680x

Foto door Kei Sendak

Kan je het publiek dat jullie bereiken omschrijven?

We bereiken vooral mensen die zichzelf wat uit de boot voelen vallen op andere plaatsen. Mensen die op zoek zijn naar gelijkgestemden in een veilige omgeving om daar hun verhaal in de vorm van spoken word te brengen, of te komen luisteren. We bereiken in de eerste plaats de queer gemeenschap maar iedereen die respectvol omgaat met onze organisatie, de locatie en de aanwezigen is welkom.

Vanuit welke noden is jullie organisatie ontstaan?

In andere organisaties konden we de veiligheid of gemeenschap waar Kika en ik naar op zoek waren niet vinden. We wilden een laagdrempelige organisatie creëren waar ruimte is voor de mensen die in onze maatschappij vaak het woord niet krijgen. We zetten in op toegankelijkheid en op minderheden op de voorgrond zetten. Voor ons moet spoken word niet academisch zijn. Het gaat over een boodschap willen brengen.

Welke activiteiten, projecten, kansen, ruimte… bieden jullie aan?

We organiseren maandelijks een avond met drie artiesten en daaropvolgend een open mic. Daarnaast doen we soms samenwerkingen met andere organisaties. Zo hebben we al workshops gegeven rond maatschappelijke thema's in spoken word. We proberen ook een vangnet te zijn voor beginnende artiesten en hen podiumkansen te bieden.

Waar gaan jullie activiteiten door?

Onze vaste locatie is momenteel Blond, een queer café. Onze gemeenschap voelt zich daar veilig, geven ze aan. De ruimte is niet groot en geeft een gezellig woonkamergevoel.

Op welke manier zijn jullie activiteiten afgestemd op jullie omgeving?

We blijven luisteren naar onze doelgroep. Toen ze nood hadden aan een andere locatie, zijn we verhuisd naar Blond. Soms krijgen we vragen waarmee we aan de slag gaan. Zoals bijvoorbeeld rond content warnings. Zo proberen we een zo veilig mogelijke omgeving te creëren. Zo tekenden we ook het Safe(r) Space Manifesto, om hier nog bewuster mee om te gaan.

Hoe zien jullie weken eruit?

Sommige weken zijn behoorlijk rustig en kan dit gaan over het zoeken naar nieuwe artiesten en visuele vormgevers of het uitwerken van projecten die eraan komen. Op dit moment is het allemaal wat drukker met de organisatie van ons éénjarig bestaan. Het boeken van locatie, promo voeren, artiesten scouten en boeken, workshops en lezingen organiseren, subsidiedossier uitschrijven ...

Op 8 december viert SLAM T haar éénjarig bestaan met Slam The Patriarchy in Blond in Gent.

>>> facebook.com/slamthetea/

Wat is slam poetry?
Een poetryslam (naar Engels to slam = smijten, slaan) of poëzieslag is een moderne vorm van voordracht van poëzie.
Het is een combinatie van een aantal kunstvormen: voordracht, dichtkunst en performance. Een slamgedicht wordt vaak gekarakteriseerd een energieke stroom van woorden, waardoor het soms enigszins verwant lijkt aan hiphop & rap, maar dat is geen voorwaarde.

Girls go BOOM

In 2016 zag Girls go BOOM het levenslicht in Gent. Het feministische collectief streeft ernaar om meer vrouwen op het podium te zetten. Sinds dit jaar hebben ze hun eigen Girls go BOOM Clubhuis geopend.

Hot_Topic_Girls_go_BOOM_680x_0010_HOT_TOPIC_ITV_GGB01

Foto door Jeroen Jacobs
Girls Go BOOM uit Gent richt zich vooral op meisjes en jonge vrouwen van 16 tot en met 30 jaar, LGBTQ+-mensen en iedereen die zich niet thuis voelt in de muziekwereld zoals die nu is, voor welke reden dan ook. (foto door Jeroen Jacobs)

Kan je het publiek dat jullie bereiken omschrijven?

Wij richten ons vooral op meisjes en jonge vrouwen van 16 tot en met 30 jaar, LGBTQ+-mensen en iedereen die zich niet thuis voelt in de muziekwereld zoals die nu is, voor welke reden dan ook.

Vanuit welke noden is jullie organisatie ontstaan?

Er was een tekort aan meisjes en vrouwen in de (alternatieve) muziekscene. Nadat we met ons collectief al concerten en andere activiteiten organiseerden, groeide de nood aan een eigen plek. Die plek is vooral belangrijk om de drempels, die er zijn voor meisjes en vrouwen om te beginnen met muziek spelen of andere creatieve activiteiten, weg te nemen. Met ons clubhuis willen we hen de ruimte, materiaal en kennis aanbieden om te experimenteren, te leren van elkaar en om zich te empoweren.

Welke activiteiten, projecten, kansen, ruimte… bieden jullie aan?

Op dit moment zetten we onze ruimte vooral ter beschikking van meisjes met een eigen project. Zo is er iemand die ons clubhuis gebruikt voor de repetitie van een feministisch theaterstuk, en iemand die regelmatig bij ons een podcast komt opnemen. Vanaf volgend jaar willen we op regelmatige basis workshops organiseren. Zowel in muziek (gitaar, drum, bas,...) als andere coole creatieve dingen om zo meer meisjesbands te doen starten. We hebben ook een boekenclub die om de zoveel tijd samenkomt om een boek van een vrouwelijke auteur te bespreken. We zijn nu bezig met een fotografieclub op te richten. We staan open voor alle ideeën. Voorlopig houden we het clubhuis open op woensdagnamiddag en kan iedereen gewoon binnenlopen om vragen te stellen, bij ons te hangen, boeken uit te lenen, enzoverder. Het repetitiekot is open voor verhuur aan bands.

Waar gaan jullie activiteiten door?

Het Girls go BOOM Clubhuis is gevestigd in De Meubelfabriek in Gent. De Meubelfabriek is een tijdelijke invulling waar 25 socioculturele organisaties huizen. Het Clubhuis bestaat uit een repetitiekot en een workshop/ontmoetingsruimte. Er is geen plaats voor optredens bij ons, daarvoor moeten we naar andere locaties.

Hot_Topic_Girls_go_BOOM_680x_0013_HOT_TOPIC_ITV_GGB02

Op welke manier zijn jullie activiteiten afgestemd op jullie omgeving?

We maken deel uit van een grote tijdelijke invulling. Dat zorgt voor veel wisselwerking met andere organisaties. Zo gaan er mensen van bij ons regelmatig boksen bij de anarchistische boksclub op hetzelfde verdiep en omgekeerd. We zijn gelegen in de Brugse Poort in Gent, wat een heel diverse en multiculturele wijk is. We hebben voor deze locatie gekozen omdat we onze activiteiten zo laagdrempelig mogelijk willen houden en een divers publiek willen bereiken.

>>> facebook.com/girlsgoboom
>>> girlsgoboom.com

Bekile Jeugdwerking VZW

Bekile Jeugdwerking werd in 2012 opgericht door een groep animatoren uit het Brusselse. Door recreatieve en culturele activiteiten te organiseren proberen ze de participatie in het sociaal en maatschappelijk leven van kinderen en jongeren in de omgeving te bevorderen.

Hot_Topic_Bekile_680x

Kan je het publiek dat jullie bereiken omschrijven?

Wij richten ons op de jeugd, op jongeren van 8 tot 14 jaar. Daarnaast organiseren we ook evenementen voor ouders, jeugdwerkers en de buurt, om uitleg te geven over onze organisatie. We hebben een mooi publiek, iedereen mag zich welkom voelen!

Vanuit welke noden is jullie organisatie ontstaan?

Er waren geen laagdrempelige organisaties in Brussel voor kinderen en jongeren van 8 tot 14 jaar die buitenschoolse activiteiten en kampen organiseerden door het jaar heen. Op vraag van ouders hebben we onze VZW opgestart.

Welke activiteiten, projecten, kansen, ruimte… bieden jullie aan?

In het weekend doen we een activiteit of uitstap met de kinderen en jongeren. Daarnaast doen we ook aparte tieneractiviteiten voor onze jongeren van 11 tot 14 jaar en organiseren we jaarlijks kampen in de schoolvakanties.

Als onze jongeren een project willen waarmaken, dan stimuleren we hen en worden ze door ons ondersteund. Zo hebben we bijvoorbeeld deelgenomen aan Kunstbende. We gaan steeds op de noden en behoeften van onze doelgroep in.

Tot slot zijn er ook steeds vergaderingen van onze werkgroepen, evenementen … Er is altijd wel iets te doen bij Bekile.

Waar gaan jullie activiteiten door?

We hebben geen vaste locatie. We ontdekken graag verschillende plekken, gaan op uitstap in heel België en voor onze kampen leren we nieuwe plekken kennen!

Op welke manier zijn jullie activiteiten afgestemd op jullie omgeving?

We organiseren activiteiten in en met de buurt zoals stadsspellen, picknick in het park, eetfestijnen waar de buurt en iedereen op uitgenodigd is ... We doen mee aan activiteiten van andere organisaties waarop we uitgenodigd worden. We geloven erin dat we van onze omgeving kunnen bijleren en dat uitwisseling van belang is voor onze kinderen en jongeren.

>>> bekile.be
>>> facebook.com/Bekilevzw

VERSCHEIDENHEID IN HET JEUGDHUIS

Jeugdhuis Den Dijk start met een werking voor mensen met een handicap. Sinds dit jaar heeft jeugdhuis Den Dijk uit Brecht een G-werking. Om de zes weken organiseren de jongeren van het jeugdhuis een activiteit voor en met mensen met een verstandelijke beperking.
Tekst & foto: Jakob Janssen

“We willen een open sfeer creëren in ons jeugdhuis. Toen we de vraag kregen van KVG Turnhout (voluit: Katholieke Vereniging Gehandicapten) om samen te werken, zijn we daarop ingegaan. Mensen met een beperking hebben ook recht op een plaats om uit te gaan en te zich ontspannen. KVG ondersteunt het jeugdhuis bij deze activiteiten. Ze helpen onder andere met het materiaal en promotie. Voor financiële steun kunnen we dan weer terecht bij Rotary Kempenland. Zij sponsoren het project.”

“Bij iedere G-activiteit kijken we naar de sociaal-emotionele ontwikkeling van de deelnemers. Daarop stemmen we onze activiteiten af. We deden al fuiven in verschillende thema’s: carnaval, Valentijn, Hawaï… Maar ook niets mis met rustige activiteiten zoals een café-avond met spelletjes. Gemiddeld komen er een dertigtal bezoekers af op de G-activiteiten. Ook de mensen zonder beperking zijn daar welkom. Dat staat vast.”

“Naast het aanbieden van deze ruimte aan mensen met een beperking hadden we geen specifieke doelen met het opstarten van de werking. Maar het helpt wel om met het jeugdhuis een goede naam te krijgen in het dorp. Door deze activiteiten komt er meer appreciatie van oudere generaties. We staan in een positiever daglicht. Daarnaast is het fijn dat onze vaste bezoekers dankzij deze activiteiten een andere kijk krijgen op mensen met een beperking.”

Tekst: Adriaan de Roover & Ken Van Roose
Lees het volledige Formaat Magazine december (2019) - januari- februari 2020 hier