Het jeugdhuis... een mancave?

Een onderzoek naar de ondervertegenwoordiging van vrouwen in het jeugdhuis.

Tijdens mijn stage bij Formaat viel het me op dat meisjes en vrouwen ondervertegenwoordigd zijn in de jeugdhuiswereld. Bij contacten of bezoeken zag ik voornamelijk mannelijke beroepskrachten, bestuursleden, vrijwilligers of bezoekers. Als vrijwilligster en stagiaire binnen het jeugdhuiswerk trok dit fenomeen mijn aandacht. Hoe komt het dat meisjes ondervertegenwoordigd zijn in het jeugdhuis? Welke oorzaken liggen hier aan de basis? Is de accommodatie van het jeugdhuis niet uitnodigend voor meisjes? Valt het activiteitenaanbod niet in de smaak? Voelen meisjes zich niet op hun gemak in het jeugdhuis? En gelden deze veronderstellingen voor alle jeugdhuizen? Of zijn er uitzonderingen?

Het onderzoek

Met deze vragen als uitgangspunt werd in de enquête vooropgesteld om drie types meisjes te bereiken. Meisjes die actief zijn in hun jeugdhuis, meisjes die niet meer actief zijn en meisjes die nog nooit naar het jeugdhuis zijn geweest. De eerste twee types meisjes kregen vragen over hun tevredenheid rond het activiteitenaanbod, het muziekaanbod, de infrastructuur en het drankenaanbod. Ook moest uit de bevraging blijken of deze meisjes al te maken kregen met vrouwonvriendelijk gedrag in hun jeugdhuis.

Meisjes die niet actief zijn in het jeugdhuis werden bevraagd over hun beeld van het jeugdhuis en de redenen waarom ze niet naar het jeugdhuis willen of mogen komen.

De enquête werd verspreid via Emma’s sociaal netwerk en via Facebook. Dit werd snel opgepikt door verschillende beroepskrachten en zo werden er net geen 200 meisjes bereikt. Een heel gamma aan meisjes konden op deze manier hun mening delen over het jeugdhuis. Meisjes van alle leeftijden, jeugdhuizen met of zonder beroepskracht, jeugdhuizen met veel of weinig andere meisjes, jeugdhuizen in een landelijk of in een stedelijk gebied …

Algemeen kunnen we stellen dat heel wat meisjes tevreden zijn over hun jeugdhuis en veel meisjes een positief beeld hebben over jeugdhuizen in het algemeen. Het is een plaats waar ze zich op hun gemak voelen, er een aanbod gecreëerd wordt dat hen aanspreekt en waar ze zichzelf kunnen zijn.

data/upload/assets/Hot_topic_variant_coverfoto_De_Molen.jpg

Ook al zijn ze in de minderheid, ze voelen zich er goed. Heel wat jeugdhuizen in Vlaanderen komen niet in aanmerking voor de term ‘mancave’. Het woordenboek Van Daele beschrijft de term ‘mancave’ als ‘een ruimte waar een man ongestoord zijn eigen gang kan gaan.’ De term is overgewaaid uit Amerika en wordt vaak geassocieerd met de aanwezigheid van een grote muziekinstallatie, het kijken naar sportwedstrijden, pokeren, poolen of gamen. Ook over het activiteitenaanbod, het muziekaanbod, de infrastructuur en het drankenaanbod heerst een grote tevredenheid onder het vrouwelijk volk dat bevraagd werd.

Veel jeugdhuizen doen hun best om het voor elke bezoeker aangenaam te maken. Heel wat meisjes voelen zich thuis in hun jeugdhuis. Via de enquêtes lieten ze weten dat zij inspraak krijgen in het algemene aanbod, er geluisterd wordt naar hun mening en dat ze zich als vrouwelijke bezoeker op hun gemak voelen.

Toch kwamen er heel wat interessante meningen en reacties uit de enquêtes. Niet in elk jeugdhuis is die tevredenheid even hoog. Er zijn nog jeugdhuizen die het moeilijk vinden om meisjes naar hun werking toe te leiden. Welke zaken kunnen er volgens sommige meisjes beter en waaraan kan je als jeugdhuis extra aandacht besteden? Enkele bevindingen in de spotlights.

De bevindingen

Meisjes houden van een net en opgeruimd jeugdhuis.

Werk daarom als jeugdhuis aan je imago: vermijd een ongezellige, slordige en vuile mancave! Bewijs het tegendeel en garandeer een nette ontmoetingsruimte voor alle bezoekers. Heel veel jeugdhuizen besteden hier heel wat aandacht aan, maar enkele jeugdhuizen hebben nog een duwtje in de rug nodig. Een greep uit de reacties van enkele meisjes:

  • “Het mag properder zijn in mijn jeugdhuis. Er hangt soms een geurtje in de toiletten en de vloer plakt vaak. Er moeten grote poetsbeurten georganiseerd worden om dit aan te pakken!”
  • “De andere bezoekers moeten properder omgaan met de lokalen.”
  • “Alsjeugdhuis moeten we meerdere malen per maand kuisen.”

Voor meisjes zijn de toiletten heilig, de plek waar heel wat wordt besproken! Creëer daarom een aangename en nette plaats waarbij meisjes niet in de rij hoeven te staan. Zorg voor de nodige faciliteiten zodat elk toiletbezoek een aangenaam bezoek wordt.

  • “Ik wil graag propere toiletten voor de vrouwen in mijn jeugdhuis!”
  • “De toiletten bevinden zich buiten, dat zou ik willen veranderen.”
  • “Ik wil meer toiletten voor vrouwen, want als er een fuif is, kan het erg druk zijn.”
  • “Bij ons moet de kraan in de toiletten hersteld worden en de zeep dringend aangevuld worden.”
  • “Mijn jeugdhuis heeft slechts een vrouwentoilet en een mannentoilet. Wij willen properdere toiletten en meer beschikbaarheid.”

Een beroepskracht in het jeugdhuis heeft een positief effect op de invulling van de noden en wensen van meisjes.

Dankzij de enquêtes kon Emma een vergelijking maken omtrent de tevredenheid tussen meisjes in jeugdhuizen met een beroepskracht en meisjes in jeugdhuizen zonder beroepskracht.

Meisjes in jeugdhuizen met tewerkstelling hebben een hogere tevredenheid omtrent het activiteitenaanbod, de infrastructuur en het muziekaanbod. Een beroepskracht in het jeugdhuis kan op een professionele manier werken rond de diversiteit in het jeugdhuis.

Belangrijk om hierbij te vermelden zijn de tal van andere factoren, naast de aanwezigheid van de beroepskracht, die invloed kunnen hebben op de tevredenheid van de meisjes: een sterk financieel beleid, de ligging of het aantal meisjes actief in het jeugdhuis. Het is de samenwerking van deze verschillende actoren die zorgen voor een hogere tevredenheid bij meisjes in jeugdhuizen met een beroepskracht.

Beroepskracht Ward van JOC Ieper vertelt: “Bij ons in het jeugdhuis zorgen we voor een zo ruim mogelijk activiteitenaanbod om zo niemand uit te sluiten. We vinden het belangrijk om niet enkel iets te doen voor jongens of voor meisjes. Ook ons bovenlokaal artistiek project stellen we voor iedereen open. Door ons niet enkel te richten op onze jeugdhuiswerking, maar dit open te trekken met ons artistiek project kwamen er meer meisjes naar het jeugdhuis. Ook omgekeerd zien we dit gebeuren, jongeren die vrijwilliger zijn in het jeugdhuis worden toegeleid naar ons project, een win-win dus.

data/upload/assets/Hot_topic_Emma_Crepeele_met_meisjes_uit_jeugdhuis.jpg

Beroepskracht Kylie van VJOC De Kim in Oostende ging meteen aan de slag met de decoratie. “Lichtjes ophangen, kleur inbrengen, veel zeteltjes zetten, een echt living gevoel waar de jongeren kunnen komen chillen. Ik vind het zeer belangrijk dat de toiletten proper zijn, elke dag worden ze gecheckt en af en toe spuit ik met een luchtverfrisser. Het huiskamergevoel, properheid en frisheid zijn elementen waardoor vrouwelijke jongeren zich thuis kunnen voelen in een jeugdhuis.”

Beroepskrachten en vrijwilligers van JOC Ieper vinden het belangrijk om een zeer gevarieerd muziekaanbod te geven. “We werken met een programma waarbij elke vrijwilliger een eigen playlist kan maken. We brengen die verschillende lijsten samen, om zo een mooie mix van verschillende genres te creëren. We merken vaak dat wanneer meisjes op de dansvloer staan, dat de jongens ook komen dansen.”

Bij JC Ten Goudberge in Wevelgem krijgen ook vrouwelijke dj’s de kans om te draaien in het jeugdhuis. Beroepskracht Ewout vertelt: “Je merkt ook echt als er meisjes komen draaien, dat er altijd een goede sfeer is. Meisjes gaan altijd naar hun vriendinnen gaan luisteren en als het dj-duo in een jeugdbeweging zit, dan komen er ook een heleboel jongens. Meisjes achter de draaitafel creëert een positieve vibe!”

Een aangename en gezellige sfeer creëren in het jeugdhuis met veel decoratie, dat vinden heel wat meisjes super belangrijk en ze helpen hier maar al te graag aan mee! Sfeerverlichting, kadertjes aan de muur, lichte kleuren, kaarsen, leuke zetels … zijn een greep uit de suggesties.

  • “De gezelligheid in mijn jeugdhuis kan een pak beter. Het aanbrengen van sfeerverlichting of kaarsen zou al een groot verschil maken.”
  • “Onze ruimte is groot waardoor het snel ‘kaal’ aanvoelt. Door het plaatsen van zetels en dergelijke wordt de ruimte aantrekkelijker en kan er meer volk worden getrokken.”
  • “Ik zou graag de gezelligheid anders zien. Het interieur aanpakken zou al voor een groot verschil zorgen.”
  • “Bij mij in het jeugdhuis is er een werkgroep voorzien voor decoratie die instaat voor de gezelligheid en de inrichting van het jeugdhuis.”

Last but not least, hoe meer meisjes er in het jeugdhuis actief zijn, hoe meer blije gezichtjes er te zien zijn in het jeugdhuis. Ook bij de jongens, want uit het grote jeugdhuisonderzoek van de Vlaamse Overheid van 2014 blijkt dat jeugdhuizen met veel meisjes genieten van een sterk imago, financieel sterker staan en veel bezoekers trekken.

Genderexperte Katrien Van der Heyden* vult aan: Onderzoek wijst uit dat diversiteit in al zijn facetten gewaardeerd wordt door mensen, aangezien er meer creativiteit en innovatie heerst. (*Katrien Van der Heyden is socioloog en Genderexperte en werkt rond gender, gelijke kansen, multiculturaliteit en organisatieverandering)

Met de enquête kon de vergelijking gemaakt tussen jeugdhuizen met minder dan 35 procent meisjes en jeugdhuizen vanaf 35 procent meisjes. Veel meisjes in het jeugdhuis zorgt voor een positief effect op de tevredenheid van het muziekaanbod, de infrastructuur en het drankenaanbod. Het jeugdhuis wordt minder gezien als een mancave. Ten slotte werden er meer meisjes nog nooit geconfronteerd met vrouwonvriendelijk gedrag, in vergelijking met de groep jeugdhuizen die minder dan 35 procent vrouwelijke bezoekers kennen. Uit de enquêtes kwamen voorbeelden als seksistische opmerkingen over kledij en uiterlijk of opdringerig gedrag.

data/upload/assets/Infografic_hot_topic.jpg

Als jeugdhuis kan je zeker stappen ondernemen om vrouwonvriendelijk gedrag te bannen uit de werking. Volgens genderexperte Katrien is het enorm belangrijk om als jeugdhuis te werken aan seksisme, en wel op volgende manieren:

  • Vorming en opleiding volgen voor vrijwilligers en beroepskrachten over seksueel overschrijdend gedrag en seksisme
  • Op een duidelijke manier communiceren (via de website of een poster in het jeugdhuis) dat seksisme hier niet wordt getolereerd
  • Werk een duidelijke procedure uit over wat de gevolgen zijn als het voorkomt in het jeugdhuis. Belangrijk hierbij is om iedereen te betrekken in dit proces.

Een bestuur dat bestaat uit een goede mix van jongens en meisjes zal extra inzetten op een brede jeugdhuiswerking, met als doel dichter tot de evenwichtige verhouding te komen. Wanneer het bestuur en de bezoekers overwegend mannelijk zijn, trekt die lijn zich hoogstwaarschijnlijk door in het aanbod. Een gezond evenwicht in het besturend orgaan heeft een positieve invloed op het evenwicht van het jeugdhuis. Engageer meisjes in de raad van bestuur, de kerngroep of de algemene vergadering. Opnieuw zijn er tal van andere variabelen die hierop invloed kunnen hebben zoals de ligging van het jeugdhuis of de ingesteldheid van de bezoekers.

  • “We mogen zelf de muziek kiezen en alle muziekstijlen zijn toegelaten.”
  • “De stijl komt overeen met wie aanwezig is in het jeugdhuis, dus zowel voor mannen als voor vrouwen.”
  • “Ik vind de infrastructuur in mijn jeugdhuis zeer neutraal en passend bij beide geslachten.”
  • “In ons jeugdhuis staat er een voetbaltafel en biljarttafel, deze zaken kunnen als meer mannelijk ervaren worden. Toch vind ik dat dit afhangt van de persoonlijkheid, want ik speel graag eens een spelletje biljart.”
  • “Ik herken mijn jeugdhuis volledig in het concept van een mancave, maar als vrouw voel ik mij hier helemaal thuis.”

Maar wat is nu een gezonde mix van jongens en meisjes? 35 procent meisjes tegenover 65 procent jongens lijkt volgens het onderzoek en andere externe onderzoeken* een gezonde en haalbare balans. Natuurlijk is de 50 procent – 50 procent balans het ultieme streefdoel, maar voor heel wat jeugdhuizen is dat nog een ‘ver-van-mijn-bed-show’. Jeugdhuizen willen zo veel mogelijk jongeren in contact brengen met het jeugdhuis. De plek waar je leert ontmoeten, waar je geactiveerd wordt, waar je de gekste momenten beleeft. Waar je valt en terug opstaat en waar je wordt gevormd tot wie je nu bent. Het maakt niet uit welke achtergrond, beperking, geaardheid of geslacht je hebt!


***

Formaat vindt het belangrijk dat meisjes op een gelijkwaardige positie staan als jongens in het jeugdhuis. Net als de boys mogen ook zij hun mening delen, inspraak krijgen en actief deelnemen aan de werking. Want who run the world …? Juist, anno 2018 moeten vrouwen en mannen aan elkaar gelijk gesteld worden.

Met dit artikel willen we de ondervertegenwoordiging van meisjes in het jeugdhuiswerk in de kijker zetten. Want iedereen heeft recht op jeugdwerk. Hoe voelen de meisjes zich momenteel in hun jeugdhuis? Welke zaken lopen er goed en aan welke zaken is er nog werk? Wat kunnen jeugdhuizen doen om zich in te zetten meer vrouwelijk volk toe te leiden naar hun werking?

In in dit artikel belichten we het onderzoek van Emma Crepeele. Zij ging op zoek naar de oorzaken van de ondervertegenwoordiging van meisjes in het jeugdhuis.

Lees het Formaat Magazine van september 2018 hier of abonneer je via een mailtje naar redactie@formaat.be.