Als er iemand in je jeugdhuis of jongerenwerking agressief wordt, is het belanrgijk dat
- je begrijpt hoe de persoon zich gedraagt;
- je juist reageert;
- als je echt niet weet wat doen, de hulp van derden inroept.
Agressie begrijpen
Inzicht in agressie zorgt ervoor dat je beter kan reageren. Een agressieve aanval verloopt in vijf fases:
- De opstartfase
De dader reageert verbaal agressief en gaat een machtsstrijd aan. Hij luistert niet meer, windt zich op en maakt zich kwaad. Zijn gezicht wordt rood en zijn lichaam is gespannen. - De escalatiefase
De spanning stijgt. De dader is woedend en gedraagt zich verbaal en fysiek agressief. Hij gaat sneller spreken en is niet meer in staat goed te luisteren. De adrenaline stijgt.
=> Hier kan je nog ingrijpen. Doe je dit niet of wacht je te lang, dan zal het gedrag verder escaleren. - De Crisisfase
De crisis bereikt een hoogtepunt. De dader wordt heel emotioneel. Hij raakt verstrikt in zijn interpretatie van de feiten en voelt zich onmachtig. Hij verliest zijn beheersing.
=> Pogingen om een gesprek aan te knopen hebben een tegengesteld effect. - De afbouwfase
De aanvaller gedraagt zich stilaan terug normaal. Door de adrenaline blijft hij wel nog uiterst gevoelig. Onaangepaste tussenkomsten kunnen tot een nieuwe agressieve aanval leiden.
=> Vermijd onmiddellijk te beginnen over de aanleiding van het agressieve gedrag. - De postcrisis- en depressiefase
Het lichaam scheidt een stof af die het effect van adrenaline opheft. Daardoor voelt de persoon zich leeg en depressief. De persoon kan dan beginnen wenen, spijt hebben, zich schuldig voelen, zich schamen, zichzelf verwijten maken.
=> Pas na deze fase staat de dader terug open voor interventies.
Reageren op agressie
-
Vlucht niet
Door te vluchten of het gedrag te negeren, denk je dat het wel zal overwaaien. Deze houding heeft een tegenovergesteld effect: de grenzen van de dader worden steeds verder en verder verlegd.
-
Beantwoord het conflict niet met agressie
Zelf het conflict aangaan, leidt bijna altijd tot een machtsstrijd en een opwaartse spiraal van agressief gedrag.
-
Geef niet te veel aandacht
Als je extra veel aandacht geeft aan de dader en hem probeert tevreden te stellen, zal de dader beseffen dat hij met zijn gedrag meer aandacht krijgt en hij zal hier misbruik van maken.
-
Reageer professioneel
Door je rol in het jeugdhuis ben je soms ‘de pispaal’ voor problemen en frustraties. Agressie tegenover jou in het jeugdhuis is dus meestal niet persoonlijk. Reageer dan ook professioneel.
-
Blijf kalm en respectvol
Je lichaamstaal en stemgebruik hebben veel impact. Probeer kalm en neutraal, maar toch kordaat en zelfverzekerd te zijn. Zorg vooral dat je houding respectvol blijft.
-
Zoek contact
Maak contact met de agressor. Zo bouw je een soort ‘relatie’ met hem op en kan je het agressieve gedrag stoppen of vermijden. Door oogcontact te zoeken bijvoorbeeld en de persoon aan te spreken bij z'n voornaam.
-
Blijf praten
Door te blijven praten hou je contact. Het is ook een manier om je eigen angst en spanning te controleren. Stiltes zorgen voor stress. Haal positieve dingen boven, vat dingen samen, stel vragen of doorbeek de spanning met wat humor.
-
Ga voor gelijke hoogte
Sta / zit je op gelijke hoogte, dan geef je aan dat er overleg mogelijk is. Let op: Stel je je boven de agressieveling, dan neem je een machtspositie in en sluit je overleg uit. Blijf je lager, dan toon je teveel zwakheid.
-
Gooi geen olie op het vuur
Begin niet opnieuw over de oorzaak van het agressieve gedrag. zijn om de situatie te bespreken. Wacht tot de gemoederen bedaard.
-
Zorg voor een vluchtweg
Vermijd dat je door de plaats die je inneemt te gemakkelijk ingesloten (letterlijk en figuurlijk) wordt en dus weg kan als dat nodig is. Bij fysieke bedreiging is vluchten meer dan oké en zelfs gewenst.
Hulp inroepen
Eigen netwerk
Maak in eerste instantie gebruik van je netwerk. Het zijn mensen die je werking kennen en vaak ook gekend zijn door je medewerkers en leden. Schakel bijvoorbeeld de jeugdconsulent van je gemeente in. Zo vermijd je dat de politie er te snel bijgehaald wordt of dat het gemeentebestuur zich mengt. We weten allemaal dat zij – vaak noodgedwongen – een veel strikter aanpak hebben dan misschien op dat moment nodig is.
Externen
Loopt het uit de hand, dan kan je de politie, ouders en hulpverlenende instanties inschakelen. Het is wel belangrijk dat je ervoor zorgt dat zo’n interventie geen negatief effect heeft op de werking of de sfeer in het jeugdhuis. Laat merken dat je het niet helemaal ‘uit handen’ geeft, maar samen wil werken aan een positieve oplossing voor het jeugdhuis.